Botulizm Nedir? Botulizm Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi

Botulizm veya botulizm zehirlenmesi (botulism), bir tür zehirin neden olduğu nadir fakat ciddi bir hastalıktır. Botulinum toksini olarak bilinen bu zehir, Clostridium Botulinum ve bazen Clostridium butyricum ve Clostridium baratii bakterileri tarafından yapılır.

Botulinum toksini yapan bakteriler birçok yerde doğal olarak bulunur, ancak insanları hasta etmeleri nadirdir. Bu bakteriler koruyucu kaplamalar gibi hareket eden sporları yaparlar. Sporlar, bakterilerin zor koşullarda bile hayatta kalmalarına yardımcı olur. Sporlar genellikle yenildiklerinde bile insanların hastalanmasına neden olmazlar. Ancak belirli koşullar altında, büyüyebilir ve bilinen en öldürücü toksinlerden birini (botulinum toksini) yapabilirler.

Örneğin, uygun olmayan şekilde evde konserve edilmiş, korunmuş veya mayalanmış yiyecekler, sporların büyümesi ve botulinum toksini üretmesi için doğru koşulları sağlayabilir. İnsanlar bu yiyecekleri yediklerinde, hızlı bir şekilde uygun tıbbi tedavi alamazlarsa ciddi şekilde hastalanabilir, hatta ölebilirler. Bu yüzden botulizm enfeksiyonu her zaman tıbbi bir acil durum olarak kabul edilir.

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC)’ye göre ABD’de her yıl yaklaşık 145 vaka rapor edilmektedir. Bu vakalardan yaklaşık %3’ü ila 5’i hayatını kaybediyor.

Bununla birlikte, son 50 yılda daha iyi bakım ile, botulizmi olan insanların ölüm oranı yüzde 50’den yüzde 8’e düşmüştür.

Botulinum Toksininin Faydaları Var Mı?

Bu kadar zehirli bir şeyin nasıl yararlı olabileceğini merak edebilirsiniz, ancak bilim adamları botulinum toksininin felç edici etkisinin belirli durumlarda faydalı olduğunu bulmuşlardır.

Botulinum toksini, göz kapağı spazmları, şiddetli baş ağrıları, aşırı aktif mesane, aşırı terleme, istemsiz kas kasılmaları ve nevralji gibi tıbbi durumlar için ve yüz kırışıklıklarını azaltmak için kullanılmaktadır.

Tıbbi nedenlerden dolayı botulinum toksini kullanımıyla tedavi edilen alanın dışına uzanan kas felci gibi ciddi yan etkilerin ortaya çıkması nadirdir. Ancak, OnabotulinumtoxinA (Botox) enjeksiyonu sadece eğitimli bir tıp uzmanı tarafından verilmelidir.

Botulizm Nedenleri

Botulizmin ana nedeni Clostridium Botulinum bakterileridir. Bakterilerin kendileri zararlı değildir, ancak kapalı kutular veya şişeler, durgun toprak veya çamur veya bazen insan vücudunda olduğu gibi oksijenden yoksun olduklarında yüksek derecede zehirli toksinler üretebilirler. Tüketildiğinde, çok az miktarda toksin bile ciddi zehirlenmelere neden olabilir.

Botulizm Çeşitleri

Beş ana botulizm türü vardır:

Gıda Kaynaklı Botulizm

Gıda kaynaklı botulizm, botulinum toksini ile kontamine olmuş gıdalar yendiğinde ortaya çıkar. Yaygın gıda kaynaklı botulizm kaynakları, uygun şekilde konserve edilmemiş, korunmamış veya fermente edilmiş ev yapımı yiyeceklerdir. Nadir olmasına rağmen, mağazadan alınan yiyecekler de botulinum toksini ile kirlenmiş olabilir.

Gıda kaynaklı botulizmin belirtileri genellikle toksinin vücudunuza girmesinden 12 ila 36 saat sonra başlar. Ancak, ne kadar toksin tüketildiğine bağlı olarak, semptomların başlaması birkaç saat ila birkaç gün arasında değişebilir. Gıda kaynaklı botulizmin belirtileri şunları içerir:

  • Yutma ve konuşma zorluğu
  • Ağız kuruluğu
  • Yüzün her iki tarafında zayıflık
  • Bulanık veya çift görme
  • Göz kapaklarında sarkma
  • Nefes almada zorluk
  • Bulantı, kusma ve karın krampları
  • Felç

Yara Botulizmi

Yara botulizmi, tüm botulizm vakalarının yüzde 20’sini oluşturur ve açık bir yaraya giren botulizm sporlarından kaynaklanır. Sporlar açık bir yaraya girerse ve yara içinde toksinler üretirse ortaya çıkar.

Sporlar eroin ve kokainde yaygın olarak bulunduğundan, bu tip botulizmin ortaya çıkma oranı son yıllarda uyuşturucu kullanımı nedeniyle artmıştır.

Ayrıca bir motosiklet kazası veya ameliyat gibi travmatik bir yaralanmadan sonra bazı insanlarda meydana gelmiştir.

Yara botulizminin belirtileri toksinin vücuda girmesinden yaklaşık 10 gün sonra ortaya çıkar. Yara botulizminin belirtileri şunları içerir:

  • Yutma veya konuşma zorluğu
  • Yüzün her iki tarafında zayıflık
  • Bulanık veya çift görme
  • Göz kapaklarında sarkma
  • Nefes almadazorluk
  • Felç

Bebek Botulizmi

Bebek botulizmi tipik olarak kontamine olmuş toprağa maruz kalmanın veya bal gibi botulizm sporlarını içeren yiyecekleri yemenin bir sonucu oluşur. Bu hastalık genellikle 3 hafta ile 6 ay arasındaki bebekleri etkiler, ancak tüm bebekler ilk doğum günlerine kadar risk altındadır.

Bal, botulizme neden olan bakteri sporlarının bilinen bir kaynağıdır. Bu nedenle, 1 yaşından küçük bebeklere bal verilmemelidir.

Eğer bebek botulizmi bal gibi yiyeceklerle ilgiliyse, problemler genellikle toksinin bebeğin vücuduna girmesinden sonraki 18 ila 36 saat içinde başlar. Belirtiler şunları içerir:

  • Genellikle ilk belirti kabızlıktır
  • Kas zayıflığı nedeniyle kafa kontrolü kaybı
  • Zayıf ağlama
  • Sinirlilik
  • Tükürük salgısında artış
  • Göz kapaklarında sarkma
  • Yorgunluk
  • Emme veya beslenme zorluğu
  • Felç

Yetişkin Bağırsak Kolonizasyon Botulizmi

Yetişkin intestinal toksemi olarak da adlandırılan bağırsak kolonizasyon botulizmi, bakterilerin bir yetişkinin sindirim sisteminde kolonileştiğinde ortaya çıkan çok nadir bir botulizm tipidir.

İnsanların neden bu tür botulizme yakalandığı bilinmiyor, ancak bağırsakları etkileyen ciddi sağlık koşullarına sahip kişilerin etkilenme olasılığının daha yüksek olduğu düşünülüyor.

İyatrojenik Botulizm

Kırışıklıklar gibi kozmetik nedenlerle veya migren baş ağrılarının tedavisi için çok fazla botulinum toksini enjekte edilirse iyatrojenik botulizm oluşabilir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorunuz size belirtileriniz hakkında sorular soracak ve fizik muayene yapacaktır. Doktorunuz sizi sarkık göz kapakları, kas zayıflığı, ses kısıklığı veya felç belirtileri açısından kontrol edecektir. Ayrıca son birkaç gün içinde yediğiniz yiyecekleri de soracak ve bir yara yoluyla bakterilere maruz kalmış olup olamayacağınızı soracaktır.

Doktorunuz ayrıca toksinlerin varlığını analiz etmek için kan, dışkı veya yara kültürü örnekleri alabilir. Bununla birlikte, bu testlerin sonuçları günler alabilir, bu nedenle çoğu doktor tanı koymak için klinik semptomların gözlemine güvenir.

Bazı botulizm semptomları, diğer hastalıkların ve durumların semptomlarına benzeyebilir. Bu yüzden doktorunuz diğer nedenleri dışlamak için ek testler de isteyebilir.

Botulizm Tedavisi

Bir hastanede yoğun destek bakımı, tüm botulizm tiplerinin birincil tedavisidir. İlk müdahalede zehirli yiyecekleri hastanın sindirim sisteminden arındırmak için ilaçlar verilir.

Antitoksin

Gıda kaynaklı veya yara botulizmi erken teşhis edilirse, toksinlerinin etkisini bloke eden bir antitoksin ile tedavi edilebilir. Antitoksin kendisini kan dolaşımınızda dolaşan toksine bağlar ve sinirlerinize zarar vermesini önler. Ancak, antitoksin görülen hasarı tersine çeviremez.

Birçok insan tamamen iyileşir, ancak aylar alabilir ve rehabilitasyon tedavisini uzatabilir.

Botulizm immunoglobulin (BabyBIG) olarak bilinen farklı bir antitoksin türü de bebekleri tedavi etmek için kullanılır.

Antibiyotikler

Yara botulizminin tedavisinde antibiyotikler önerilir. Bununla birlikte, bu ilaçların diğer botulizm türleri için tavsiye edilmez, çünkü toksinlerin salınımını hızlandırabilirler.

Solunum Yardımı

Eğer botulizm vakanız solunum kaslarınızı ciddi şekilde etkilediyse, nefes almanıza yardımcı olacak bir makineye bağlanmanız gerekebilir. Hastalık şiddetli ise aylarca mekanik ventilasyona ihtiyaç makinesinde olabilirsiniz.

Rehabilitasyon

İyileşirken, konuşmanızı, yutmayı ve hastalıktan etkilenen diğer işlevleri geliştirmek için tedaviye ihtiyacınız olabilir.


Kaynaklar ve Referanslar:
1: Botulism (clostridium botulinum toxin, botulin toxin)
2: About botulism
3: What is botulism?

YASAL UYARI: Yayınlanan makalenin tüm hakları Saglik.wiki'ye aittir. Sağlık.wiki web sitesinde yer alan yazılı ve görsel içerik; izinsiz olarak kaynak gösterilse dahi kısmen ya da tamamen kopyalanamaz, başka yerde kullanılamaz.

Cüneyt Şakar

Genel sağlık, hastalıklar ve sağlıklı yaşam bilgisini erişilebilir ve anlaşılabilir hale getirmeye adamış bir sağlık yazarıdır.
Başa dön tuşu
Kapalı